कोथिंबीर भारतात नेहमीच पाने व बियाण्याची मागणी जास्त असते. कोथिंबीर लागवडीमध्ये जगातील चौथ्या क्रमांकाचा उत्पादक आणि ग्राहक भारत आहे. मध्य प्रदेश, गुजरात, राजस्थान, बिहार, आंध्र प्रदेश, तामिळनाडू, महाराष्ट्र, कर्नाटक आणि उत्तर प्रदेशात कोथिंबिरीची सर्वाधिक लागवड केली जाते.

कोथिंबीर बाजारात पाने विकून शेतकरी 600 ते 1500 रुपये मिळवू शकतात. दररोज एक एकरापासून आणि हे पीक देखील अगदी कमी वेळात तयार होते 40 - 55 दिवसात . शेतकरी आपले बियाणे बाजारात विकून चांगला नफा कमवू शकतात. कोथिंबीर बियाणे 100 -120 दिवसात तयार होते , 7 ते 9 क्विंटल बियाणे सिंचन सुविधासह आणि 50 ते 80 क्विंटल पाने उत्पादन देतात . सिंचन सुविधा नसलेल्या स्थितीत दर एकरी 3 ते 5 क्विंटल उत्पादन मिळू शकते, ज्याचे बाजार मूल्य 7500 - 12000 एवढे असते.

कोथींमबीर प्रकार

कोथींमबीर प्रकार

कोथींमबीर पिकाचे तीन प्रकार आहेत

1 कोथिंबीर फक्त पानांसाठी वापरली जाते. उदाहरणः आरसीआर 41, गुजरात धणे

2 कोथिंबीर फक्त बियाण्यांसाठी. उदाहरणः आरसीआर 20, स्वाती आणि साधना इ.

3 कोथिंबीर केवळ बियाणे आणि पानासाठी वापरली जाते,जसे कि पुसा ३६० ,पंत कोथिंबीर ,सिंधू,या बियाणे २-३ वेळा बनवतात.

4 कोथिंबीर मल्टीकुटिंग मल्टीकुट प्रकार त्याच्या सुगंध, आकर्षक चमकदार, विस्तृत आणि जोरदार गडद हिरव्या पानांसाठी काढणी करावी . सामान्यत: ते बॅक्टेरियाच्या अनिष्ट परिणामांसारख्या आजारांपासून मुक्त असतात. धणे पानांना जास्त मागणी असल्याने आता मल्टीकट वाण अधिक लोकप्रिय होत आहेत. नुकतीच आयआयएचआर (इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ फार्मेटिकल्चर रीसर्च) ने अरका ईशा नावाची एक वाण विकसित केली आहे ज्यात निवड प्रक्रियेद्वारे मल्टीट धणे प्रकार म्हणून वापरता येतो. पंजाब कृषी विद्यापीठ, लुधियाना यांनी पंजाब सुगंध ही जात काढली आहे.

जास्त वेळा काढणाऱ्या कोथिंबीरीचे वैशिष्ट्ये

जास्त वेळा काढणाऱ्या कोथिंबीरीचे वैशिष्ट्ये

● जास्त उत्पादन देणारी, मल्टीकट प्रकार (काढणी जास्त वेळा घेतात )

● झाडे झुडुपे, पाने विस्तृत आणि पाने कमी असतात .

● उशीरा फुलांचे (पेरणीच्या 50 दिवसानंतर)

● पेरणीनंतर 40 व्या दिवशी प्रथम कंपनी नंतर १ ५ दिवसांच्या अंतराने कंपनी करावी.

● पेरणीनंतर ४० दिवसांनी आणि एकरी १०-१५ क्विंटलपर्यंत उत्पन्न तीन वेळा कंपनी नंतर ३० क्विंटल प्रति एकर निघते

● पानांचे ओलावा 82.4%, एकूण विद्रव्य घन 17.6% आणि व्हिटॅमिन सी सामग्री 167.05 मिग्रॅ 100 ग्रॅम -1

● पानांचा ऑईलचे सुगंध 0.083% उत्पादन होते जेकी चांगला सुगंध देते

● पॉलिथीन बॅगमध्ये साठवताना सुगंध जाऊ नये या साठी खोलीच्या तापमाना (आरटी) 3 दिवस आणि कमी तापमानात 3 आठवड्यांपर्यंत असणे गारज्जेचे आहे.

पेरणीची वेळ

पेरणीची वेळ

वर्षभर कोथिंबीर लागवड केली जाते, ज्या शेतक बियाणे लागवड करायची आहे त्यांनी हिवाळ्याच्या हंगामात पेरणी करावी, आणि ज्या शेतकऱ्यांना पाने हवी त्यांनी लागवड मार्च ते सप्टेंबर दरम्यान सिंचन सुविधेसह पेरणी करावी. उन्हाळ्याच्या मोसमात कोथिंबिरीची किंमत जास्त असते.

जमीन आणि खताची मात्रा तयार करणे

जमीन आणि खताची मात्रा तयार करणे

जमीन हि उत्तम निचरा असलेली , मध्यम प्रकारची माती योग्य असेल. जर कोथिंबीर पावसाच्या परिस्थितीत पिकवली जाणार असेल तर काळी जड माती लागवडीसाठी योग्य आहे. पेरणीपूर्वी शेताची खोल नांगरणी करावी तसेच एकरी २ ते ३ s टन चांगले कुजलेले शेण द्यावे. जर सिंचनाची सुविधा नसल्यास शेती केली तर २० किलो नायट्रोजन, १० किलो गंधक, १० किलो पोटॅश बेसल खात द्यावा. जर सिंचनाची सुविधा शेतीसाठी उपलब्ध असेल तर ३० किलो नायट्रोजन, १० किलो गंधक, १० किलो पोटाश . शेतातील अंतिम नांगरणी दरम्यान खात टाकावा.

पेरणीची पध्दत

पेरणीची पध्दत

कोथिंबिरीची पेरणी थेट शेतात केली जाते परंतु पेरणीपूर्वी बियाणे पाण्यात बुडविणे आवश्यक आहे,त्यानंतर बियाणे कार्बनझीझम सारख्या बुरशीनाशकासह वापर करावा

जेव्हा सिंचनाची सुविधा उपलब्ध असेल तेव्हा बियाण्याची खोली 1 ते 2.5 सें.मी. असेल, जर सिंचनाची सुविधा उपलब्ध नसेल तर 5 ते 7 सें.मी. बियाण्याचा खोली असावी. पंक्तींमधील अंतर 25 - 30 आणि 4 - 10 सेंमी दरम्यान ठेवावे. पेरणीच्या वेळी, बेडमध्ये ३ ते ५ दिवसांच्या अंतराने पेरणी करावी, या नंतर शेतकरी दररोज पिकाची कापणी करू शकतात.

तण नियंत्रण

तण नियंत्रण

लागवडी नंतर २५ - ३० दिवसांनी ,हाताने गवत काढून घ्यावे

रोग आणि कीड व्यवस्थापन

रोग आणि कीड व्यवस्थापन

मावा:- धणे पिकामध्ये रस शोषक किडीचा परिणाम सर्वाधिक असतो, मावा वनस्पतींच्या सर्व मऊ भागातून रस शोषण करतात , ज्यामुळे पिकाची गुणवत्ता खालावते.या कीटकांना नियंत्रित करण्यासाठी शिफारस केलेले कीटकनाशके वापरा.

Powdery mildew

Powdery mildew

पावडर बुरशी: -पानाच्या साठी लागवड करणाऱ्या शेतकरीसाठी हे खूप मोठा रोगाचे यामुळे पानाची गुणवत्ता बिघडते ते रोख ण्यासाठी आजास्ट्रॉबिन नावाचे बुरशीनाशक १५ दिवसाच्या अंतराने वापरा.

काढणी

काढणी

बियाण्याच्या प्रकारावर अवलंबून, पीक सुमारे ३०ते ४० ० दिवसांत पहिल्या हंगामासाठी तयार होते, पीक६ ते १० इंच उंचीवर असताना काढणी करता येते आणि बाजाराच्या मागणीनुसार पीक पुरवठा करता येतो. मसाला उद्योगातील, तेल ते सौंदर्य घटक तयार करण्यासाठी देखील वापरले जाते. त्याची पाने विकून ६० ते १२० रुपये प्रति किलो बियाणे आणि १२०-२०० रुपये प्रति किलो बियाणे आणि १२०० ते १५०० रुपये प्रति किलो तेलाचा लाभ घेता येतो.

हा लेख वाचल्याबद्दल धन्यवाद, आम्हाला आशा आहे की आपण लेख आवडण्यासाठी चिन्हावर क्लिक करा आणि लेख आपल्या मित्रांसह आणि कुटूंबासह देखील सामायिक करा!